วัดไตรมิตรวิทยารามเป็นวัดโบราณ สร้างเมื่อสมัยใดไม่ปรากฏหลักฐาน เดิมชื่อว่าวัดสามจีนใต้ มีคำเล่ากันว่า วัดสามจีนมีอยู่สามวัดคือ วัดสามจีนที่อยู่ในคลองบางอ้อ ด้านตรงข้ามกับวัดเทเวศร์วัดหนึ่ง วัดสามจีนเหนือ บางท่านก็ว่าอยู่ที่บางขุนพรหม บางท่านก็ว่าอยู่ที่จังหวัดนนทบุรี สำหรับวัดที่อยู่บางขุนพรหมได้แก่ วัดสังเวชวิศยาราม ส่วนที่อยู่จังหวัดนนทบุรีนั้น ได้แก่ วัดโชติการาม อำเภอเมืองนนทบุรี และวัดสามจีนใต้ ได้แก่ วัดไตรมิตรวิทยาราม เหตุที่เรียกว่าวัดสามจีนก็เนื่องด้วยว่ามีชาวจีน 3 คน ได้ช่วยกันก่อสร้างขึ้นมา จึงได้นามว่า "วัดสามจีน"

ในปี พ.ศ. 3482 ได้เปลี่ยนนามวัดสามจีนใต้มาเป็นวัดไตรมิตรวิทยารามทั้งนี้เพื่อจะเฉลิม เกียรติคุณ ของท่านแรกสร้างให้ยั่งยืนวัฒนายิ่งขึ้น และเป็นการเชิดชูอุตสาหะวิริยะของท่านผู้สร้างและคณะกรรมการ ปรับปรุงวัดพระเดชพระคุณท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต (เฮง เขมจารี มหาเถร) วัดมหาธาตุ ได้เมตตาคิดค้นนามที่เป็นมงคลมาเฉลิมเพิ่มความสง่าให้แก่วัดสามจีนใต้ โดยเปลี่ยนเป็น "ไตรมิตรวิทยาราม" และกรมสามัญศึกษาได้เปลี่ยนนามโรงเรียนวัดสามจีนใต้เป็น "โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย" ตามนามวัดที่ได้เปลี่ยนใหม่ เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2482 และเพื่อให้ปรากฏเป็นหลักฐานไว้ให้อนุชนคนรุ่นหลังได้ทราบถึงเหตุที่ได้ เปลี่ยนนามวัด ขออัญเชิญสัมปสาทนียกถาของพระเดชพระคุณท่านเจ้า ประคุณสมเด็จพระวันรัต (เฮง เขมจารีมหาเถร) ซึ่งได้กล่าวอนุโมทนาในวันเปิดป้ายวัด เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482 ดังต่อไปนี้