จากหลักฐานทางโบราณคดีที่ค้นพบ เสมือนเป็นจารึกของประวัติศาสตร์ ที่บอกเล่าเรื่องราวอดีตนครรัฐแห่งนี้ย้อนไปได้เป็นพันปี ชุมชนแห่งนี้มีมาก่อนสุโขทัยราชธานี ผ่านกาลเวลาแห่งความรุ่งเรืองและร่วงโรย ไปตามความสามารถของเจ้าผู้ครองนคร และความเข้มแข็งของอาณาจักรข้างเคียง ร่องรอยอดีตเหล่านี้ ปรากฏอยู่ในรูปของโบราณสถาน โบราณวัตถุ ในเขตพื้นที่เมืองโบราณกำแพงเพชร ที่นับว่าเป็นหลักฐานอันทรงคุณค่า เป็นเส้นทางให้เราเข้าไปรู้จักอดีต เป็นมรดกของมนุษยชาติ อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร จึงได้รับการประกาศให้เป็น "มรดกโลก" ร่วมกับอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยและอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย จากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2534

อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร แบ่งออกเป็นโบราณสถานฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวัน ตกของแม่น้ำปิง ซึ่งใช้วัสดุก่อสร้างที่แตกต่างกัน ด้านตะวันออกของแม่น้ำปิงเป็นที่ตั้งเมืองกำแพงเพชร โบราณสถานจะสร้างด้วยศิลาแลงและมีขนาดใหญ่ ส่วนโบราณสถานฝั่งตะวันตกคือเมืองนครชุม ก่อสร้างด้วยอิฐและมีขนาดเล็ก แต่รูปแบบศิลปะที่ปรากฏมีลักษณะร่วมสมัยระหว่างสุโขทัยและอยุธยา นอกจากนี้ยังมีโบราณสถานนอกเมืองกำแพงเพชร หรือเขตอรัญญิก ซึ่งเป็นที่อยู่ของสงฆ์ที่มุ่งในการปฎิบัติวิปัสสนาธรรม อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ระยะทาง 2 กิโลเมตร