เมืองโบราณจันเสน สันนิษฐานว่าอยู่ในสมัยทวารวดี มีคูเมืองเป็นเนินดินโดยรอบเป็นรูปสี่เหลี่ยม แต่มุมทั้งสี่เป็นรูปมนจนเกือบเป็นวงกลม ล้อมรอบด้วยคูเมืองซึ่งกว้างประมาณ 20 เมตร ปัจจุบันยังมีสภาพเป็นที่ลุ่มน้ำขัง แต่ยังเป็นร่องรอยพอมองเห็นร่องรอยรูปร่างของคูเมืองได้อย่างชัดเจน ส่วนบริเวณภายในคูเมืองดังกล่าวมีลักษณะเป็นเนินสูงกว่าพื้นที่รอบนอก คูเมือง ชาวบ้านเรียกว่า “โคกจันเสน” ขอบเขตเมืองโบราณมีความยาวประมาณ 800 เมตร กว้าง 700 เมตร คิดเป็นเนื้อที่ประมาณ 300 ไร่เศษ ในบริเวณเมืองโบราณได้ขุดพบโบราณวัตถุหลายอย่าง ประเภทที่ทำด้วยเศษดินเผา อาทิ พระพิมพ์ต่าง ๆ ตุ๊กตา ตะเกียง ประเภทที่ทำด้วยหิน ได้แก่ ฐานบัว  ธรรมจักร  ขวานหินขัดที่ทำด้วยโลหะ   มีตุ้มหูทำด้วยตะกั่วหรือดีบุก ใบหอกที่ทำด้วยสำริด  ปัจจุบันโบราณวัตถุดังกล่าวเก็บรักษาไว้ที่ พิพิธภัณฑ์จันเสน  ซึ่งตั้งอยู่ในวัดจันเสน

พิพิธภัณฑ์จันเสน เริ่มก่อตั้งโดยพระครูนิสัยจริยคุณ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "หลวงพ่อโอด" ได้มีดำริที่จะสร้างพระมหาธาตุเจดีย์ ขึ้นเพื่อให้เป็นศูนย์กลางชุมชน ภายในจัดให้มีส่วนที่เป็นพิพิธภัณฑ์ เพื่อใช้แสดงเรื่องราวของจันเสนในอดีตพร้อมกันไปด้วย พระครูนิวิฐธรรมขันธ์ หรือหลวงพ่อเจริญเจ้าอาวาสรูปต่อมาเป็นกำลังสำคัญที่สานต่องานพิพิธ ภัณฑ์จนสำเร็จ โดยงบประมาณที่ก่อสร้างนั้นได้มาจากแรงศรัทธาของประชาชนทั้งสิ้น ไม่ต้องใช้งบประมาณของ ภาครัฐเลยพิพิธภัณฑ์จันเสนเริ่มเปิดให้บริการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2539 เป็นต้นมา โดยในวันที่ 14 กรกฏาคม 2542 สมเด็จพระเทพรตนราชสุดา เสด็จเปิดพิพิธภัณฑ์ จันเสนอย่างเป็นทางการ และทอดพระเนตรภายในพิพิธภัณฑ์ อย่างทั่วถึง ยังความปลาบปลื้มมาสู่พสกนิกรชาวชุมชนจันเสนอย่างยิ่ง การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ จันเสนจะมียุวมัคคุเทศก์บรรยายนำเข้าชมให้ความรู้อย่างละเอียดทีเดียว

ข้อมูลจาก : siamfreestyle.com